عشقی، سیمای نجیب یک آنارشیست

به عرصه رسیدن میرزاده‌ی عشقی همزمان با پایان دوره‌ی انتظار برای به‌بار‌نشستن فکر مروطیت بود و نغمه‌های نارضایی بالا می‌گرفت: پس کجاست معجزات حکومت مشروطه؟ اما در عمل تمام آنچه از مجلس قانونگذاری بیرون می‌آمد نطق‌های ملال‌آور و بی‌پایان بود و استیپاح پشت استیضاح برای انداختن کابینه و باز رئیس‌الوزراشدن آن یکی که چند ماه پیش‌تر برکنارش کرده بودند.

ابتدای سال 1303 ترجیع‌بند «جمهوری‌نامه» علیه سردار سپه، که اساساً و عمدتاً کار ملک‌الشعراء بهار بود، به اسم او دررفت. چند ماه بعد، چند روز بعد روزنامه‌ی تعطیل‌مانده‌اش، قرن بیستم، را واگذار کرد و در آن چند مضحک‌قلمی چاپ کردند، از جمله یکی که نماد بریتانیا را نشان می‌داد سوار بر خری که فوراً کنایه از سردار سپه تعبیر شد. ظهر شنبه روزنامه درآمد و ظهر پنجشنبه زندگی عشقی پایان یافت.

مرد پرخاشگر خوش‌سیمای خودآموخته و شاعر برخورداز از طبع روان با شتاب زیست، با عجله مرد و بیش‌تر شهید راه سوءتفاهم شد تا مشروطیت یا دیکتاتوری یا هر چیز دیگر.

محمد قائد در این کتاب علاوه بر زندگی و مرگ میرزاده عشقی، به شخصیت ادبی و اندیشه‌های او نیز پرداخته است.