یوهان ولفگانگ فون گوته

یوهان ولفگانگ فون گوته

یوهان ولفگانگ فون گوته شاعر و نویسنده و متفکر و دانشمند آلمانی است که در سال ۱۷۴۹ در فرانکفورت-آم-ماین به دنیا آمد. گوته در خانواده‌ی متوسطی متولد شد. پدرش اصلاً از مردم آلمان و شغل او وکالت دعاوی بود. گوته در کودکی به مدرسه نرفت و تحصیلات ابتدایی او در خانه‌ی پدری بود و خود پدر نیز به تعلیم او می‌پرداخت. گوته در ۱۶ سالگی، بنا به میل و علاقه‌ی پدرش، به دانشگاه لایپزیگ رفت تا علم حقوق فراگیرد. ولی علم حقوق برای او کسل‌کننده بود و وی بیشتر به آکادمی نقاشی آ.ف.اوزر می‌رفت؛ گوته عشق به هنر یونانی را از اوزر آموخت. بر اثر بیماری سختی گوته ناگزیر به ترک لایپزیگ شد و در پاییز ۱۷۶۸ به فرانکفورت بازگشت. در دوران نقاهت، به کیمیا و علم احکام نجوم و دیگر علوم غریبه پرداخت واثر این اشتغال در فاوست به‌خوبی دیده می‌شود. پس از بهبود از بیماری، گوته تصمیم گرفت که تحصیلات حقوق خود را در ستراسبورگ دنبال کند. در آوریل ۱۷۷۰ به ستراسبورگ رفت. قصد او آن بود که، پس از تحصیل علم حقوق، برای تکمیل زبان فرانسه به پاریس برود، ولی تقدیر نقشه‌های او را دگرگون ساخت. گوته نیم‌سالی بیش در شهر ستراسبورگ نگذرانده بود که با ی.گ.فون هردر، نویسنده‌ی معروف آلمانی، آشنا شد و این آشنایی اثری عمیق در او گذاشت. گوته، که به ادبیات و هنر فرانسه دلبسته بود، از آن پس مدتی دلباخته‌ی هنر و ادبیات آلمانی شد و به مطالعه در سرودها و اشعار ملی و محلی آلمانی پرداخت. گوته در اوت ۱۷۷۱ به فرانکفورت بازگشت و در آن‌جا به وکالت دادگستری پرداخت. با این همه، از شعر و ادب غافل نماند. پس از آن مدتی به وتسلار، که دادگاه عالی آلمان در آن‌جا بود، رفت. در وتسلار به دختری به نام شارلوته بوف دل داد، ولی این دختر نامزد داشت و عشق گوته به ثمر نرسید. نتیجه‌ی این ناکامی و شکست در یکی از شاهکارهای معروف گوته به نام رنج‌های ورتر جوان منعکس شد. این کتاب در اروپا شهرت فراوان یافت و گروه بی‌شماری با خواندن آن اشک ریختند و این، به قول کارلایل، بدان جهت بود که «اضطرابی بی‌نام و نشان و ناخرسندی اشتیاق‌آمیز در هر سینه‌ای می‌تپید». در فاصله‌ی سال‌های ۱۷۷۱ و ۱۷۷۵، علاوه بر رنج‌های ورتر جوان و گوتس فون برلیشینگن، آثار دیگری منتشر کرد که اثر نفوذ پینداروس و شکسپیر در آن‌ها پیدا بود. در ۱۷۷۵، امیر وایمار، کارل آوگوست، گوته را به وایمار دعوت کرد و گوته در نوامبر همان سال به وایمار رفت. امیر جوان که ۱۸ سال بیش نداشت از گوته خوشش آمد و او را نزد خود نگه داشت و عضو هیئت وزرا کرد. در وایمار، گوته علاوه بر ادب به علم نیز پرداخت و در گیاه‌شناسی و تشریح و کانی‌شناسی مطالعاتی کرد. گوته که طبعاً هنرمند و شاعر بود از مشاغل سیاسی و اداری زده شد و برای استراحت و تفرج در پاییز ۱۷۸۶ به ایتالیا رفت و حدود ۲ سال در آن‌جا اقامت کرد و به آثار ادبی نیمه‌تمام خود پرداخت. در ۱۷۸۸ با کریستیان وولپیوس آشنا شد و با او ازدواج کرد، گرچه عقد رسمی در سال ۱۸۰۶ در کلیسا به عمل آمد. در ۱۷۹۲ با امیر وایمار در جنگ والمی، که به شکست سپاه پروس از سپاه جمهوری انقلابی فرانسه منتهی شد، شرکت کرد. گوته هنگام بازگشت از ایتالیا از کارهای سیاسی و اداری دست کشید و همّ خود را به ادب و هنر مصروف کرد. در ۱۷۹۴ با شیلر، شاعر بزرگ آلمانی، آشنا شد. گوته از ۱۷۹۰ قطعاتی از فاوست منتشر کرده بود، ولی در سال ۱۸۰۸ بود که قسمت اول این شاهکار جاودانی خود را منتشر کرد. در طی جنگ‌های ناپلئونی، گوته به کارهای ادبی و علمی خود مشغول بود و در ۱۸۰۸ در ارفورت و وایمار با ناپلئون ملاقات کرد. در ۱۸۱۹ کتاب معروف خود دیوان شرقی را تمام کرد؛ در این کتاب که از شاعر ایرانی، حافظ، الهام گرفته است افکار و عقاید خود را با طرز تخیل و بیان حافظ به قلم آورده است. از ۱۸۲۴ تا ۱۸۳۱ با جد و کوشش تمام به اتمام قسمت دوم فاوست پرداخت و سرانجام آن را در ۱۸۳۱ تمام کرد. گوته در ۲۲ مارس ۱۸۳۲ وفات کرد.
 
*این متن تلخیصی است از مقاله‌ی «گوته» در دایرۀ‌المعارف فارسی، به سرپرستی غلامحسین مصاحب.

ادامه مطلب